قالب وردپرس

باغ دولت‌آباد

نمای روبروی باغ دولت‌آباد
باغ دولت‌آباد در شب
باغ دولت‌آباد نمای کلی
باغ دولت‌آباد ترمیم بادگیر
باغ دولت‌آباد نمای داخلی
عکس تاریخی باغ دولت‌آباد

باغ دولت‌آباد

       باغ دولت‌آباد

باغ دولت آباد در سال ۱۱۲۵ه.ش، ۱۱۶۰ه.ق توسط محمد تقی خان بافقی که حاکم یزد بود ساخته شد. محمدتقی خان بافقی بازارخان، حمام خان و مدرسه‌ی خان رانیز ساخته است. در حقیقت طراحی باغ در دوره افشاریه بوده و ساخت و تکمیل آن در دوره زندیه انجام شده است. قدمت باغ حدود ۲۷۰ سال می‌باشد. این باغ دارای دو فضا می‌باشد، این در ورودی و اصلی باغ نیست. محمدتقی خان بافقی در باغ دولت آباد سکونت داشته و ارگ حکومتی او نیز درهمین محل بوده است. خودش، همسرانش، ارتش کوچکی که به عنوان محافظین شخصی داشته، خدم و حشم و کارمندان اداری همه در همین محل زندگی می‌کردند. افرادی که در این مکان زندگی می‌کردند، چون کلاسشان بالا بوده برای تأمین مایحتاجشان به بازار نمی‌رفتند بلکه بازار به خدمت آنها می آمد و در این مکان بازار تشکیل می‌شده است. سمت راست (سالن همایش و تالار عروسی)، اصطبل بوده و سمت چپ، بازار بوده است. اصطبل یک حیاط رو باز دارد که بخش تابستانه بوده و یک بخش سرپوشیده دارد که  بخش زمستانه  بوده و در حال حاضر بخش زمستانه، به تالار تبدیل شده است. هم در حیاط و هم در قسمت سرپوشیده آخورهایی است و سه سوراخ و چوبی که از آن رد شده محل بستن اسب‌ها بوده است که به آن مال-بند می‌گویند. معمولاً هر دو طرف هر آخور یک مال بند وجود دارد (مثل چاپارخانه) در حالی که در این باغ سه مال بند وجود داشته که دوتای آن در دوطرف واقع شده و یکی از آنها نیز پایین آخور می‌باشد که پایینی مخصوص کره اسب بوده است. معمولاً اسب هایی که تازه رام شده اند خیلی سرشان را به دیوار می‌کوبیدند و تا جایی که خودشان را هلاک می‌کردند. بنابراین آنها را پایین می‌بستند.

– باغ دولت آباد یکی از ۹ باغ ایرانی است که نامش در فهرست میراث جهانی یونسکو به چشم می خورد و شهرت جهانی دارد.

– این باغ بلندترین بادگیر جهان را در خود جای داده است و از نظر معماری، بسیار ارزشمند می باشد.

– در فضای چشم نواز این باغ و ساختمان قدیمی آن کافی شاپی وجود دارد که می توانند لحظات خوشی را برای شما بیافریند.

آب باغ دولت آباد از کجا تامین می شود؟

آب  مهم ترین عنصر برای احداث چنین باغی بود و به همین دلیل خان بزرگ در ابتدای کار و پیش از احداث بنا، قناتی به طول ۶۵ کیلومتر را احداث نمود تا آب را از مهریز به یزد و محل کنونی باغ دولت‌آباد انتقال دهد. قنات تاریخی دولت آباد یکی از مهم ترین و طولانی ترین قنات های شهر یزد به شمار می رود که دارای پنج رشته بوده و از ارتفاعات مهریز سرچشمه می گرفته است. پس از حفر قنات و رساندن آب به محل باغ، مجموعه حکومتی یا دارالحکومه حاکم در آن بنا شد. ساختمان ها، حوض ها، آبنماها و درختان انار و انگور و … یکی یکی به این فضا اضافه شدند تا در کنار یکدیگر یکی از چشم نواز ترین آثار را در وسعت ۷۰۰۰۰ متر مربع به وجود بیاورند. البته در دهه ۱۳۷۰ با ساخت خیابان بزرگی در شمال باغ، قسمت بزرگی از آن به منظور ساخت بلوار تخریب گردید.

قنات دولت آباد منبع اصلی تامین آب باغ بود که نقشی اساسی را در سرسبزی و طراوت آن بازی می کرد. در مواقع خشکسالی و برای سیراب کردن باغ و پرکردن حوض های متعدد آن نیز یک چاه و منبع آب با گورو یا گاورو ( معبری گشاد برای دسترسی به آب در زیر زمین ) قرار داشت که در ضلع شرقی باغ و در کنار ابنیه خدماتی تعبیه شده بود. در کنار این منابع، یک آب انبار نیز برای ذخیره ی آب و مصرف آن در مواقع اضطراری در باغ قرار داشت.

آب این قنات پس از سیراب کردن بخشی از زمین های مهریز و به کار انداختن چندین آسیاب آبی، راه خود را به سوی باغ دولت آباد ادامه می داد و درختان این باغ را سیراب می کرد. سپس راه خودش را به قصد سیراب کردن زمین های کشاورزی به طرف اراضی اطراف باغ ادامه می داد. امروزه اثری از آب این قنات ها نیست و آب مورد نیاز باغ تنها توسط چند چاه نیمه عمیق تامین می گردد.

 

دیدگاهتان را بنویسید