قالب وردپرس

خانه لاری ها یزد

خانه لاری ها یزد
خانه لاری ها یزد
خانه لاری ها یزد
خانه لاری ها یزد
خانه لاری ها یزد
خانه لاری ها یزد
خانه لاری ها یزد

خانه لاری ها یزد

خانه لاری ها یزد

خانه لاریها و بادگیر آن مربوط به  دوره قاجار  است و در یزد ، خیابان امام خمینی، محله فهادان، مجاورعمارت کلاه فرنگی واقع شده است .

خانه لاری ها  شامل شش باب خانه با فضاهای کاملاً معماری ویژه خانه‌های کویری می‌باشد. این خانه در سال ۱۲۸۶ قمری ساخته شده مالک آن حاج محمد ابراهیم لاری بوده‌است. سابقاً بعنوان خانقاه نعمت‌اللهی از آن استفاده می‌شد. مساحت آن حدود ۱۷۰۰متر وزیر بنائی معادل ۱۲۰۰متر مربع را داراست. درها، پنجره‌ها، ارسی‌ها و اتاقهای آیینه کاری و نقاشی شده آن یکی از نمونه‌های زیبا و عالی خانه‌های اعیانی قرن سیزدهم است. این مجموعه همجوار بناهای تاریخی چون مدرسه ضیائیه یا زندان اسکندر و بقعه سید گلسرخ و برج و با روی یزد است که جمعاً شش هزار متر مربع وسعت دارد.  این اثر در تاریخ ۲۴ بهمن ۱۳۷۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۷ به‌عنوان یکی ازآثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

قسمت های مختلف این بنای تاریخی عبارتند از :

  ۱_حیاط اصلی

اصلی ترین قسمت خانه ی لاریها حیاط بزرگ آن است که به عنوان حیاط اصلی در نظر گرفته می شود. این حیاطِ مستطیلی شکل در امتداد شمالِ شرقی-جنوبِ غربی بنا قرار دارد. حوض لاجوردی میان آن جلوه ی خاصی را به فضا بخشیده است. بر روی حوض تختی قرار دارد که با سه پله از سطح حیاط جدا می گردد و نیمی از فضای حوض را اشغال می کند. این تخت و فضای آن اصطلاحا غروب نشین یا سایه نشین نامیده می شود.

تفاوت هایی میان جبهه های جنوب غربی و شمال شرقی و قسمت های جنوب شرقی و شمال غربی این حیاط وسیع  به چشم می خورد.

ارتفاع بخش جنوب غربی آن ارزش و اهمیت این قسمت از ساختمان را نشان می دهد. ایوان بلند و مرتفع این حیاط استفاده‌ از فضا را در فصول مختلف سال فراهم می‌کند. با وجود این ایوان در ضلع جنوبی و جنوب غربی بنا  باعث وجود سایه در آن می‌شود و اهالی خانه ها  می توانند در فصل تابستان در ایوان بنشینند و به دور از تابش مستقیم خورشید هوای خنکی را تجربه کنند. در کنار این کاربرد تابستانه ، وجود چنین فضای نیمه بازی در راس حیاط اصلی و قرار گیری تمامی اتاق‌ها، ایوان‌ها و تالارهای ساخته شده در دور حیاط فضایی خاص را به وجود آورده است.

( تصاویر در بالا موجود می باشد )

۲_ایوان و بادگیر

خانه هاي قديمي يزد از جمله خانه لاريها با توجه به نوع شغل و تمکن صاحب خانه از دو قسمت تشکيل مي شد و هر قسمت عملکرد ويژه خود را داشت. اندروني به عنوان ماوا و مسکن محارم و بيروني به اسکان و پذيرايي ميهمانان اختصاص داشت.

ایوان بلند و دهانه ی وسیع آن حیاط را به درون خود کشیده و پیوند خاصی را در مرز این دو قسمت به وجود آورده است. دیوار های داخلی ایوان یکی از پرکارترین قسمت های حیاط اصلی را به نمایش می گذارند که در ادامه ی تزییناتِ دیوارِ حیاط، امتداد یافته اند. این ویژگی ها ایوان را یکی از قسمت های مهم حیاط اصلی جلوه می دهد .
دلیل دیگری که اهمیت و منزلت این ایوان را افزایش می دهد ، اتاقها و گوشوارهایی (اتاق هایی در چهار سوی ایوان ) است که در اطراف آن و در دو طبقه شکل گرفته اند و درها و پنجره هایشان به ایوان گشوده می شود. در پشت ایوان، بادگیر بلندی قد برافراشته که از داخل حیاط به خوبی مشخص است. چوب های داخل بادگیر علاوه بر شکست باد و خنک کردن فضا بر دوام ساختمان نیز می افزاید.

( تصاویر در بالا موجود می باشد )

 

 

۳_ اتاق ها

در خانه اعيان، معمولا براي تفنن، فضايي هنري ايجاد مي کردند که تزيينات اين فضا به وسيله آيينه کاري يا گچبري انجام مي گرفت. اتاق آيينه کاري خانه لاريها حدود پنجاه يا شصت سال پيش ساخته شده است.

اتاق های این عمارت با سه پله که با سنگ هاي مشبک کاري تزیين شده است از حیاط جدا می شوند. بدنه داخلي اتاق های این بنا که به هنر گچ بری و رنگ بنفش مزین هستند به صورت چهار ضلعي دور تا دور حیاط را در بر گرفته اند. این اتاق ها در هر ضلع با درهاي چوبي به يکديگر راه دارند.

سقف مسطح اتاق ها با تيرهاي چوبي پوشیده شده است که روي آنها توفال کاري ( گچ کاری بر روی آهن توری) و بر روي توفال ها نیز نقاشي گل و بوته دارد.

اتاق ها در واقع یکی از لایه های این قسمت ساختمان هستند. ایجاد مکان های خدماتی مانند اصطبل در لایه ی بعدی و پشت اتاق‌های رو به حیاط اصلی نشان از هوش سازندگان این بنا دارد . فضاهای خدماتی به حیاط راهی ندارند.

هریک از از ۲۲ اتاق این مجموعه با نام خاصی مشخص شده است.اتاق سه دری مخصوص بچه ها و اتاق پنج دری مخصوص خانواده و اتاق ارسی با درب کشویی به سمت بالا همگی در این عمارت قرار دارند.

اتاق پنج دری یکی از تماشایی ترین اتاق ها در این حیاط است .

 

۴_سرداب

سرداب اصلی خانه با عمقی در حدود ۶ متر در جبهه ی ایوان و بادگیر وجود دارد و به وسیله ی ۳۸ پله از سطح جدا می شود. سقف سردابه به صورت طاق تویزه ( طاقی از گچ و نی ) ساخته شده است و در داخل آن دو شمسه ی رنگین خودنمایی می کنند. سرداب دیگری نیز در ضلع غربی بنا واقع است و نقش بهارخواب را دارد. یکی دیگر از کاربردهای آن نگهداری گوشت و حبوبات در اتاقک درون آن می باشد.

 ۵_سایر نقاط از قیبل : حیاط میانی و حیاط سوم ….

( تصاویر در بالا موجود می باشد )

 

*حرف آخر :

درست است که تلاش های بسیاری در جهت حفظ این اثر تاریخی صورت گرفته اما قسمتی از این عمارت زیبا به علت عدم تفاهم مالک و مسئولان اداره میراث فرهنگی استان یزد برای واگذاری، دچار آسیب ها و خرابی های جدی شده است. امید است تا با معرفی هر چه بیشتر  این اثر توجه بیشتری به ارزش های این اثر تاریخی شود.

 

دیدگاهتان را بنویسید