قالب وردپرس

معرفی موزه آب یزد (خانه کلاه دوزها)

معرفی موزه آب یزد
معرفی موزه آب یزد
معرفی موزه آب یزد
معرفی موزه آب یزد
معرفی موزه آب یزد
معرفی موزه آب یزد
معرفی موزه آب یزد

معرفی موزه آب یزد (خانه کلاه دوزها)

معرفی موزه آب یزد (خانه کلاه دوزها)


اين موزه كه ساختمان آن متعلق به شركت سهامي آب منطقه‌اي يزد مي‌باشد، در يكي از منحصر بفردترين منازل مسكوني دوره قاجار در چهارراه اميرچقماق قرار دارد و معروف به خانه كلاه دوزها مي‌باشد. ساختمان اين بنا كه داراي ۷۲۰مترمربع مساحت مي‌باشد در سال ۱۲۶۶ هجري شمسي (۱۸۸۸ميلادي) به دستور حاج سيد علي اكبر كلاهدوز، كه تاجري بلند آوازه بوده، بنا گرديد و روزگاري دوقنات به اسامي رحيم آباد و زارج از زير اين بنا عبور مي‌كرده كه هنوز هم قنات دو هزار ساله زارچ با ۷۵كيلومتر طول كانال در زير حياط اين عمارت در جريان است.
علاوه بر آقاي كلاهدوز و همسرشان، دختر، دوپسر و عروسهايشان و نيز دو خانواده از خدمتكاران سياه پوست در اين عمارت و منزل مجاور آن سكونت داشته‌اند.

بخشهاي مختلف بنا

اين اتاق به عنوان حجله خانه در هنگام ازدواج و مهمان خانه ساكنين بوده است.
براي بازكردن پنجره‌هاي آن كه از پايين به بالا باز مي‌شوند دو نفر از خدمتكاران هر پنجره را روي شانه‌هاي خود گذاشته و به بالا مي‌كشيدند تا بتوانند چفت‌هاي آن را ببندند : اتاق اورسي
اين اتاق به عنوان خياط خانه و اتاق خدمه مورد استفاده بوده است. : اتاق پنج دري
اين اتاق در كنار پنج دري و محل سكونت آقاي كلاهدوز بوده و پس از فوت ايشان اتاق همسر وي بوده است : اتاق دالان
در سمت ديگر پنج ديگري قرار داشته كه قبلاً داراي بادگيري بوده و در اين اتاق، دختر بيوه آقاي كلاهدوز زندگي مي‌كرده است. : اتاق بادگير
تالار محوطه‌اي است كه سقف آن اكثراً بسيار بلند و قوسي شكل است كه در اصطلاح يزدي‌ها خنك جاي يعني به مكاني براي استراحت در ايام تابستان گفته مي‌شود.

تالارها :

هر اتاق داراي فضاي كوچكي به نام بالاخانه جهت نگهداري اشياء باارزش و نيز يك انباري مي‌باشد. زيرزمين اين خانه در چهارطرف حياط و قسمت زير هر اتاق منحصر به افرادي بوده است كه در فصل گرما از آن استفاده مي‌كرده‌اند.
در زير اتاق اورسي اتاقي جهت نگهداري خمره‌ها، شيشه‌هاي ترشي و سركه، همچنين در زير اتاق پنج دري اتاقي مشابه آن جهت صرف نهار، شام و خواب در فصل تابستان بوده است.
سرداب اين خانه داري حوضي كوچك و محل گذر قنات بوده كه داراي اختلاف دماي ۱۴درجه با سطح زمين در فصل تابستان مي‌باشد و براي ذخيره ميوه و مواد غذايي مورد استفاده بوده و پاياب اين بنا محلي براي شستن ظروف و البسه بوده است.
نقوش گچ كاري ساختمان خانه كلاهدوزها كه در نوع خود كم نظير مي‌باشد به نقشهاي گياهي مشهور است و نمايشگر گل ها، گياهان و حيواناتي است كه حيات بخش كاشيكاري و گچ‌بري در طبيعت خشك كويرند. زمينه اين گچ‌كاريها سيمگل كمرنگ (كاهگل بسيار ظريف) مي‌باشد.

در پشت بام اين منزل ، چاه خانه‌اي وجود دارد (كه آب آن از دو طريق قابل تأمين بوده است: چاه معروف به چهل گز و قنات محمدآباد) به وسيله چرخ چاه، دو نفر آبكش، آب را به درون منبعي كه هنوز هم وجود دارد ريخته و آن را پر مي‌نمودند تا به وسيله دو شير آب به مصرف اهل منزل برسد و پشت منبع حوض كوچكي است كه با پرشدن آب آن از فواره‌هاي حوض حياط فوران مي‌كرده است.

 

ابزاری که در این موزه است شامل کلنگ‎های ویژه کندن کاریز، چرخ‎چاه، لباس مقنی، انواع شیر‎های برداشت آب از آب انبار‎ها، ظرف‎های سفالی وشیشه‎ای ویژه ترابری و نگهداری آب، یک رشته مشک سقایی و ماکت چگونگی گردش آب قنات‎ها و اسناد و مدارک و وقفنامه‎ها می‎باشد.
اما تعدادی از این اشیا به دلیل قدمت بالا، منحصر به فردند. برای نمونه، چند مشربه از هزار سال پیش در این موزه در معرض دید همگان قرار گرفته و از آن‌ها در کتاب‎های تاریخی کهن به عناوین مختلف یاد کرده‎اند. هم‌چنین ظرفی شیشه‎ای با لوله‎های جانبی در این موزه وجود دارد که صدها سال پیش، آب را داخل آن می‎ریختند و در محوطه بالایی آن برف قرار می‎دادند. این ظرف چون دوجداره است، برف به مرور آب شده و باعث می‎شده که این آب و همواره خنک، تازه و عاری از هر گونه آلودگی به دلیل عدم ورود حشرات به آن باشد.

دیدگاهتان را بنویسید